dinsdag 6 november 2018

28 uur Horsterwold

De grond is wit van de vorst. De schrik zit er in. Is er nog wel iets eetbaars te vinden hier? Zo meteen komt een scoutinggroep langs om met mij op zoek te gaan naar eetbare wilde planten.

Ik ben vroeg, het is al aan het lichten. De beste tijd om wilde dieren te spotten. Ik zie een vos op zoek naar eten. Ik sta niet alleen.

Gefocust richt ik m'n kamp in en doe daarna een rondje. Ik vind verschillende soorten groente en fruit.

Als de scouts later op de dag weer vertrekken breek ik m'n kamp af en haal m'n rugzak met slaapspullen. Ik blijf ergens een nacht pitten. Ik wil niets missen van al dit moois. Over een week of twee is het kleurenfeest weer voorbij.

Een hazelaar geeft me onderdak. Het lukt om voor het donker hout te sprokkelen en een maaltje te bereiden. Om 19.00 duik ik de slaapzak in. Moe maar voldaan dut ik in.

Ik word wakker van harde, korte blafjes heel dichtbij. Het klinkt als een kruising van hond en zwijn. Ik denk dat het een damhert is. Ga weg hert! Laat me slapen.

Tijdens het lichten uit de veren en aan de wandel. Weer is de grond wit van de vorst. In mijn bivak was dat niet zo. Een bladerdak boven je hoofd scheelt wel een paar graden.

't Is weer mooi. IJsbloemen op plassen. Opstijgend damp van een meertje. Het zonnetje komt op. Happy.

Een bijna winters landschap. Is hier nog wel eten te vinden?

Met de scouts op zoek naar eetbare wilde planten in de echte groene supermarkt. De schappen liggen vol met pastinaak, meidoornbessen, rozenbottels, sleedoorns, rauwe naalden van den(!) enzovoort. En in de groene bouwmarkt vinden we materialen voor touw en een bed.

En we maken vuur. Hou nog even vast dan maak ik snel een foto...

De volgende ochtend een prachtig tafereel.

Deze hazelaar was zo vriendelijk om mij onderdak te bieden. Dank je wel hazelaar.

dinsdag 3 juli 2018

Hoe vuur maken

Vuur maken is nuttig en gaaf! Maar beoordeel eerst, voordat je vuur wil maken, of dit verantwoord is. 

Zoek brandhout. Pluk dode zijtakken uit bomen. Deze breken makkelijk af. Hoor je een duidelijke krak(!) dan zijn ze ook echt dood. Raap geen hout van de grond. Dit is vaak vochtig.

Tip: maak een tondeltas om makkelijk ontvlambaar materiaal in te verzamelen. Denk aan berkenbast, brokken hars, harsmannetjes, fijne takjes van een spar, lisdoddepluis of een kaars. Stop de tas in je rugzak en je kunt waar je ook bent altijd makkelijk ontvlambaar materiaal verzamelen. Want je komt het tegen als je het niet nodig hebt. En als je het nodig hebt is het er niet. Verzamel altijd tondel onderweg.

Wees voorbereid voordat het vuur aan gaat. Wil je koken? Zorg dat het eten panklaar is. Kan de pan al boven het vuur hangen? Misschien moet er nog een pothaak gesneden worden.

Sorteer brandhout op dikte. Tandstoker dik, potlood dik enzovoort. Besteed hier aandacht aan! Het kost wat tijd maar dat verdient zich terug. Je kunt nu met één lucifer of een paar seconden met een aansteker vuur maken.

Maak je vuurplaats schoon van humus of andere brandbaar materiaal. Schraap het op een hoop, je hebt het later weer nodig. Ga door met schrapen tot je zand of klei ziet. Stook geen vuur op veengrond. Dit kan langzaam smeulen zonder dat je het door hebt.

Maak een platform van takjes waarop het vuur komt. Dit isoleert de - meestal - vochtige ondergrond van het vuur. En er kan lucht van onder bij. Het vuur brandt beter zo.

Leg een bundel met de dunste takjes op het platform. Steek dit aan. Als de vlammen er door komen leg je de volgende bundel erop met dikkere takjes. Komen de vlammen daar weer door dan de volgende bundel, enzovoort. Leg de bundels haaks op elkaar.

Je hebt vuur.

Ben je klaar leg dan steeds dunnere takken op het vuur. Laat het uitbranden tot er alleen as over is. Laat dit afkoelen, Schop het in de omgeving en schuif de humus weer terug. Niemand ziet dat er vuur geweest is.

De onderste takken van deze spar zijn dood. Perfect aanmaakhout.    
Vuurplaats vrij van humus en blad. Een platform van takken om op te stoken. Bundels met dunne en dikkere takken liggen klaar. De pan kan boven het vuur hangen. En dan nu: de fik er in!


Tijdens een paar dagen solo wordt vuur een echte vriend. 

Laat het vuur uitbranden tot as en laat het afkoelen. Stamp daarna resterende kooltjes tot gruis. Dan het as verspreiden in de omgeving. Humus en blad weer terug schuiven met een stok. Er is niets meer van te zien. Zo moet dat en niet anders!

zondag 24 juni 2018

Tondeltas

Wat is tondel? Dit is makkelijk ontvlambaar materiaal. Denk bijvoorbeeld aan dode takken van een spar, stukken berkenbast of een harsmannetje. Als je dit in een tas stopt dan heb je een tondeltas.

Verzamel je tondel onderweg. Je hoeft je niet meer een ongeluk te zoeken op het moment dat je je tondel echt nodig hebt.

Ik heb een afsluitbare tondeltas gemaakt van een oude broekspijp. De inhoud is groot genoeg om ook dikkere takken te verzamelen waarmee ik een zelfbouw brander stook.


Broekspijp wordt tondeltas met rolsluiting.  

Makkelijk om tondel in te verzamelen evenals kleine houtjes om een brander mee te stoken.

Een brok hars van een den.

Een buitenkeuken voor een prikkie

Een eenvoudige buitenkeuken maak je met een Dutch Oven, zelfgemaakte brander, zelfgemaakte "hooikist", zelfgemaakte driepoot en met mooi weer!

Een Dutch Oven is een pan van gietijzer met hengsel. Perfect voor koken op vuur.

Het brandertje stookt efficiënt. Met een handvol houtjes is een gerecht snel aan de kook. Stoken op hout is milieubewust want hout is een hernieuwbare grondstof. En droge houtjes zijn makkelijk te vinden.

De "hooikist" is iets van vroeger. Het is een houten kist met hooi. Hoe werkt het? Eerst het gerecht aan de kook brengen. Dan de pan met hete inhoud in de kist zetten. Het hooi werkt als isolatie. Dit om brandstof te sparen. Omkijken is er niet meer bij want in de hooikist kan niets aanbranden. Je kan iets anders gaan doen! De kooktijd is wel wat langer. Begin dus op tijd.

Mijn "hooikist" heb ik gemaakt van resten plaathout (underlayment) en ik gebruik een zelfgemaakte wollen slaapzak in plaats van hooi.

Met een driepoot hang je de pan boven het vuur. De stand van de pan ten opzichte van het vuur regel je makkelijk door de poten dichter bij, of verder van elkaar te zetten. Hoe maak je de driepoot?

Zoek drie rechte takken zolang als jezelf. Hazelaar is zeer geschikt want deze struik heeft soms lange, rechte takken en het hout is erg taai. Met een stuk touw en de vorksjorring (Google) knoop je de drie takken aan elkaar.
De buitenkeuken in actie.

De moderne hooikist. Niet met hooi maar met een wollen slaapzak

Wat heb je verder nodig?
  • Een windscherm voor de brander. Ik heb een kookwindscherm 25x48 (Google). 
  • Een zaag om de takken uit het bos- of het gemeente plantsoen te zagen. Ik gebruik een Bahco Laplander.
  • Touw om de takken aan elkaar te binden. Ik gebruik sisaltouw.
  • Een haak om de pan boven het vuur te hangen.
  • Een zelfgemaakte tondeltas om brandhoutjes in te verzamelen. 
  • Een hoes voor om de DO zodat de roet dat op de pan zit niet in de slaapzak komt.

vrijdag 18 mei 2018

Het gaat slecht met insecten

Verontrustend nieuws. Ik las het ergens en zie het nu op tv. Bestrijdingsmiddelen schijnen de oorzaak te zijn. 

Ik herinner me als kind dat onze auto altijd onder de vliegen zat na een autorit. Dat is nu niet meer zo. 

Op naar m'n overnachtingsplek. Wildkamperen. Hier vliegt en kruipt van alles rond. Het lijkt hier wél goed te gaan met de insecten. Ook met de muggen en de teken. Da's dan weer minder. De muggen bijten (nog) niet, de teken wel. Ondanks deze boeven word ik weer blij.

Want ik weet waarvoor ik gekomen ben: het vogelkoor in de ochtend. Wakker worden met gezang. Als er veel insecten zijn dan zijn er veel vogels.


Hier heb ik overnacht. Ik laat m'n tarp achterwege gelaten. KNMI verwachtte goed weer en m'n intuïtie kon dit alleen maar beamen. Ontbijt hangt boven 't vuur.  

Driepoot en pothanger made on the spot
Knutselen met spullen van Moeder Natuur. 
Ontbijt wordt aangevuld met wildpluk.  

dinsdag 13 maart 2018

Kamperen in de vrieskou

Een paar dagen wildkamperen. De weersverwachting geeft nachttemperaturen van -10 en harde wind. Gevoelstemperaturen van -15 tot -19. Zo. Weer eens wat anders.

Ik ben verkouden. Is dit verstandig?

Ik koop een goed passende winterpet en overhandschoenen bij de dump (de wollen binnenwanten had ik al). Deze ontbreken nog in mijn uitrusting. Kosten: 12 euro. Ruim voorgefinancierd door de Nederlandse belastingbetaler. Dank daarvoor. Kijk eens wat een Hestra Heli Ski 3-Finger doet qua prijs.

Met vertrouwen in eigen kennis, kunde, vaardigheden en uitrusting maar vooral een sterk verlangen om buiten te zijn besluit ik om te gaan.

Mijn vrouw dropt me. Zij gaat met de kids en met de schaatsen in de kofferbak naar haar heitelân.

Met meer dan 20 kilo op m'n rug heb ik uitzonderlijk veel mee voor mijn doen. Ik heb geen zin om te verrekken van de kou. Dikke slaapzak, warme onderjas, veel sokken, zooltjes, thermokleding en heeeeel veel eten. Calorieën uit de natuur halen is op dit moment geen optie voor mij.

Met een joekel van een rugzak loop ik naar een favoriet plekje. Ik kan hier een onopvallend bivak maken met zelfs een klein vuurtje erbij. Met armen vol riet, dat afgemaaid op de kant van de sloot ligt, maak ik een 'tapijt' in de shelter. Ingedrukt is ongeveer 5 cm. dik. Het isoleert me van de koude ondergrond als ik lig te slapen en het riet vlakt oneffenheden uit. Ik heb natuurlijk ook m'n thermarest mee. Comfort boven alles.

Brandhout pluk ik uit de boom. Er is genoeg. Veldesdoorn brandt goed en de rook is niet onaangenaam. Een bijl is niet nodig, heb ik ook niet bij me. Het brandhout is gevriesdroogd in de wind. 

Daarna: omgeving verkennen! Ik loop een rondje om te kijken of m'n kampje opvalt van een afstand. Niet. Er is een sloot waar altijd water stroomt in deze periode van 't jaar. Zal het bevroren zijn?

Als ik het bosperceel uitstap merk ik hoe venijnig de wind is. Ik ben blij met m'n winterpet en m'n overhandschoenen. Soms hoor ik de wind hoog in de boomtoppen jagen. Alsof er plots een 747 boven me vliegt. Hier op de grond is dan nauwelijks wind. In deze condities kun je het beste maar in het bos zijn en niet daarbuiten.

De sloot is niet bevroren! Ik kan water tappen. Fijn. Ik hoef niet meer moeite te doen dan nodig om aan water te komen.

Ik ga op stap. Ik pak m'n dagrugzak in: eten, waterfles, warme onderjas, eten, mes, EHBO, plastic tas (je weet nooit wat je onderweg vindt), twee billycans (ook handig als verzamelbakje), een reserve zakdoek, sokken en zooltjes. De verrekijker hang ik om m'n nek. Een tak wordt een wandelstok en statief voor de kijker. Ik kan zo langer kijken naar al die reeën en damherten die opeens overal lijken te grazen. In de kou laten ze zich goed zien.

Er ontstaat een routine in de vijf dagen dat ik hier ben. 's Morgens en 's avonds de vaste klusjes zoals brandhout en water halen, water en eten koken. Bij het lichten van de dag op en als het gaat donkeren de slaapzak in. Ik maak lange nachten maar ik merk dat mijn verkouden lijf het nodig heeft. Tussen 9.00 en 10.00 en 16.00 vrije tijd! Ik zwerf rond om nieuwe stukken bos te verkennen.

Ik kom veel snippen tegen. Of is het er maar één die steeds voor mij uit vliegt en weer neerstrijkt op mijn pad? En goudvinken. Een ree die het ijs opgaat. Ik stalk dichterbij voor een foto maar dat gaat niet lang goed want een ander ree staat op de uitkijk. Ik vind de eerste bloemen van klein hoefblad en eet ze op. Klinkt dramatisch maar dat is het niet. Over een paar weken is het hier geel van het hoefblad. Ik heb ze nog nooit zo zoet gehad. De vrieskou zorgt voor meer suiker in de plant als een soort antivries.

Ik vind een ganzenei. Vreemd. Of toch niet? Kippen leggen ook wel eens zomaar een ei in de ren. Dit ei gaat mee. Dat wordt m'n ontbijt voor de volgende dag. Hoogtepunt is de zeearend die in glijvlucht een meerkoet of zwaan probeert te grijpen uit een stuk ijsvrij water. Machtig!

De voorlaatste dag bouw ik m'n shelter om. Ik heb zo meer bewegingsruimte tijdens het inpakken van m'n uitrusting want het weer slaat misschien om.

Hieronder een fotoverslag.

Kamperen bij min 10. Weer eens wat anders.
In deze tijd van 't jaar is hier altijd stromend water. Ondanks de kou was het niet bevroren.

Ik vind een ganzenei. Ik kook deze 20 minuten om eventuele salmonella geen kans te geven.

Jonge brandneteltopjes. Er is nog niet veel eetbaars te vinden. 
Ik doe hars van een omgevallen spar (stormschade) op een blaar. 
Na een koude nacht: ijs in de bivakzak.
's Nachts 10 graden onder nul.  
Een voorraadje reserve vuurstarters. Ik stop het weg in m'n onderkomen. Wie weet heb ik het nodig. 
Bloemen van het klein hoefblad. Ik eet ze op, ze smaken zoet. Het suiker in de plant werkt als antivries.
De bevers maken er weer een bende van. 
De laatste dag bouw ik m'n onderkomen om. Ik heb meer bewegingsruimte tijdens het inpakken van de rugzak. Tijdens het voorbereiden op dit tripje werd er slecht weer verwacht. En ik heb (nog) geen smartfoon om - bijvoorbeeld - het weerbericht te checken. En weer bleek achteraf goed te zijn.    

maandag 8 januari 2018

Workshop wilde planten 2019

Heb je wel eens een dag van het land willen leven? Dat kan in deze workshop! 

Er is een theoretisch deel en een praktisch deel.  

Eerst gaan we de planten bekijken met hulp van sheets. Daarna gaan we op stap en snoepen van wat we tegenkomen. En tegelijk verzamelen we eten voor de lunch. 

De lunch koken we boven een houtvuur. Wat we eten is afhankelijk van het seizoen. 

In de middag is er tijd voor het maken van bijvoorbeeld touw, een slaapmatje, een blaaspijpje of iets dergelijks.  

Heb ik je lekker gemaakt? Meld je hier aan. 

Inhoud: 
  • herkennen en gebruik van planten, struiken, bomen en een enkele paddenstoel
  • ongeveer 30 soorten
  • eetbaar, giftig, gereedschap, medicijn, hygiëne, onderdak en vuur
  • nadruk ligt op voedsel
  • geen gesmokkel met smaakmakers als pesto, bouillonblokjes, stukjes worst etc. 
  • enkele voorwerpen maken
  • van 9.00 tot +/- 16.00 uur
  • omgeving Zeewolde
  • 55,- euro
  • minimaal 4 personen, maximaal 10 personen 
Datum 
  • 12 mei 2019
  • 12 oktober 2019
Aanmelden? Klik hier.

Wat meenemen? Klik hier.



Citaten van deelnemers: 

"Wat een eye opener. Ik wist niet dat er op zo'n korte afstand zoveel eetbaars te vinden is".

"Basic. Precies hoe ik me de workshop had voorgesteld".

"Leuk en leerzaam". 

"Was biologieles op school maar zo leuk"

"En het was nog gezellig ook".


Voor een recensie van deze workshop verwijs ik graag naar dit artikel in het blog van een deelnemer.
Je kunt veel met planten doen. Eten, medicijn, tools.  
Brandneteltouw maken. 3 augustus 2014.

Een deelnemer trekt een gigantische pastinaak uit de grond. 3 augustus 2014.
Als het regent kruipen we onder een tarp. 13 juni 2015.
Wortel van lisdodde. Geroosterd op hete kolen. 12 september 2015.
Een kliswortel opgraven met een graafstok. 28 mei 2016.


We zoeken ons eten bij elkaar in een prachtig natuurgebied, ver weg van de massarecreatie. 10 september 2016.




Materialen verzamelen voor het maken van een matje. 13 mei 2017.
















Met de vuurboog. Kool aanblazen tot vlammen. 13 oktober 2018.



zaterdag 19 augustus 2017

Bush deo

Na het eind van een dag stevig wandelen met de rugzak op kruis ik een fietspad. Er passeren fietsers en hun slipstream brengt een geur van wasmiddel mee. Voor mij een teken dat ik waarschijnlijk niet meer zo fris ruik.

Als je geluk hebt vind je gagel en munt bij elkaar. Pluk bladeren van beide en wrijf ze stuk tussen je handpalmen. Smeer dit op je armen, handen en hoofd. Een geweldige bush deodorant. 

Helaas komt gagel niet zo heel veel (meer) voor. Munt vind je vaker. 
Gagel.

zaterdag 12 november 2016

Een potje maken van berkenbast

Van berkenbast kun je een potje maken. Soms vind je zomaar een stuk bast van een dode boom. Sloop geen levende bomen! Dat hoort niet.
  • Snij eventueel de boven- en onderkant recht. 
  • Snij de pijlpunten aan de bast en maak twee openingen waar deze punten straks in kunnen. 
  • Buig de bast om en steek de pijlpunten in de openingen. 
  • Gebruik afgezaagde plakken van een stammetje op de grond als bodem en deksel. 
Berkenbast met twee openingen (rode pijlen) en twee gesneden punten. Buig de berkenbast en steek de punten in de openingen. Klaar. 

Voltooide container van berkenbast. 

vrijdag 11 november 2016

Brander maken van conservenblikken

Een brander van conservenblikken maak je met een zakmes waar de functie "blikopener" op zit. En van de conserven maak je een lekker gerecht. Eventueel maak je de brander on the trail.


Voordelen

  • Onafhankelijk. Je stookt hout. Geen Coleman Fuel, Campingaz, Esbit of wat dan ook meer nodig. 
  • Ruimtebesparend. Past in mijn RVS kookpan type billycan. 
  • Licht van gewicht. Slechts 125 gram.
  • Duurzaam. Geen fossiele brandstof nodig tijdens de fabricage. Geen fossiele brandstof nodig tijdens het stoken. De brander is gemaakt van een restproduct.  

Brander van conservenblikken.



Nadelen

  • De brander kan roesten.


Aan de slag

Koop een blik bruine bonen zonder treklip en een blik ananas met treklip (zie foto). Er zijn andere mogelijkheden maar met deze ingrediënten + een ui maak je ook nog eens een voedzaam en lekker gerecht. Onderaan het recept.


Het zakmes moet een type blikopener hebben zoals van het blauwe mes (zie foto) vanwege de scherpe punt. Het type blikopener van het grijze mes werkt minder goed.

Oké, hoe werkt zo'n blikopener eigenlijk? Zet de "bek" onder de rand van een blik en hefboom de "snuit", waar een scherpe rand op zit, in het blik. Je snijdt het zo open.


1. Haal het papier van de blikken (tondel).
2. Zet het ananasblik op het bruinebonenblik.
3. Markeer de "footprint" van het ananasblik (houtskool, stift, mentaal).
4. Duw de blikopener in de "footprint" en snij rondom het deksel af. Dit is een lastig klusje omdat je niet kunt hefbomen. Je steekt steeds de "snuit" in het blik. Gebruik je focus! Neem eventueel pauzes.
5. Verwijder de inhoud van het bruinebonenblik en spoel deze schoon. 
6. Snij gaten aan de zijkant onderaan in het bruinebonenblik (hefbomen langs rand).
De deksel van bruinebonenblik verwijderen.

Het bruinebonenblik na stap 1-6.
7. Trek de deksel van het ananasblik en verwijder de inhoud.
8. Snij gaten aan de zijkant onderaan in het ananasblik (hefbomen langs rand).
9. Snij gaten aan de onderzijde van het ananasblik en vergroot deze door de "snuit" van de blikopener rond te draaien, deze gaten moeten zo groot mogelijk zijn.
Het ananasblik na stap 7-9.

10) Druk het ananasblik in het bruinebonenblik.
De brander is klaar.


Problemen oplossen

Het ananasblik past niet in het bruinebonenblik
Je hebt niet secuur gewerkt. Soms lukt het om het ananasblik er toch in te krijgen. Zet het ananasblik op het bruine bonenblik en leg er een plat stuk hout op. Sla het er subtiel in met een steen. Pas op dat het blik niet vervormt. Je kan eventueel eerst met de blikopener kleine keepjes maken in het resterende stukje deksel van het bruinebonenblik.

Veel rook, weinig vuur
De verbranding is niet goed. Denk eraan: vuur moet lucht hebben. Vuur brandt het beste als er lucht van onderaf wordt aangevoerd. Zorg er dus voor dat er van onderaf voldoende lucht bij kan. Vergroot de gaten in de onderkant van het bruine bonenblik: steek de "snuit" van de blikopener in een gat en draai het mes als een schroevendraaier. Verder: gebruik droog hout. Vochtig hout brandt slecht (er gaat veel energie verloren in het verdampen van vocht).


Hints

  • De brander past in een zelfgemaakte billy (voorraadbus van RVS met een hengsel van een oude emmer eraan gemonteerd. De voorraadbus heeft een diameter 11.5 centimeter en een hoogte van 15 centimeter). 
  • Een stoffen hoes om de brander voorkomt gerammel in de billycan.  
  • Gebruik een houten pothaak om de kookpan boven de brander te hangen. 
  • Stop alvast droge tondel in de brander, je bent dan klaar voor de start. 
  • Maak een tondeltas voor in je rugzak. Doe er droge houtjes, berkenschors, fijne takjes etc. in. Je hebt dan altijd droog en makkelijk brandbaar spul bij je.  


Recept: bruine bonen met ananas en ui

  • Doe (een deel van) het ananassap in de billycan. 
  • Snipper de ui erbij.
  • Hang de pan boven het vuur en laat de ui zacht worden.
  • Doe de bonen erbij en warm het op. 
  • Snij de ananasschijven in stukken. 
  • Als de bonen warm/heet zijn de ananasstukken erbij doen. 
  • Kort doorwarmen. 
  • Zorg er steeds voor dat er voldoende ananassap in de billy zit om aanbranden te voorkomen. 
  • Eet smakelijk.

maandag 11 april 2016

Een geïmproviseerde kampkeuken

Kamperen met Coen. Er staat een harde wind. Ter plekke improviseer ik een eenvoudige kampkeuken.

We gebruiken drie windschermen: de tent, een pallet en een opvouwbaar scherm van metaal.

Aan een tak, die ik in de pallet steek, hangt een verstelbare pothaak voor een pan om water in te koken. Op drie in de grond geprikte stokken, naast de bushcooker (zelf gemaakt van conservenblikken), kan de koekenpan staan.

Een laagje zand onder de bushcooker voorkomt schroeiplekken in het gras.

Klaar om te koken!
Zelf een keukenopstelling improviseren.